گريگوريوس خريسوكوكْـسِـس ديگري هم ميشناسيم كه شماس و مدير مدرسه در قسطنطنيه بود و در تاريخ انسانگرايي شهرتي دارد، چون فرانچسكو فيلِـلْـفو (1398 ـ 1481) و بساريون طرابوزاني (حدود 1400 ـ 1472) در زمرهٴ شاگردانش بودند و نسخههاي خطي زيادي را براي فيلِلْفو و ديگران رونويسي كرد، كه مربوط به سالهاي 1420 تا 1428 است.1
مختصر اين كه بايد ميان اين سهتن فرق گذاشت: گيورگيوس خريسوكوكْـسِـس، منجم، برآمدنش طرابوزان 1346.
گيورگيوس خريسوكوكْـسِـس، كاتب، برآمدنش قسطنطنيه 1420 ـ 1428.
ميخائيل خريسوكوكْـسِـس منجم، برآمدنش طرابوزان 1435.
كـاتْـراريـوس
يوآنس كاتْراريوس.2 اخترگوي بيزانسي (برآمدنش سال 1322).
او بهعنوان كاتب نسخههاي خطي يوناني و موٴلف يك منظومهٴ هجايي (219 بيت) شهرت دارد، كه آن را بر ضد يك ((حكيم و اديب)) به نام نئوفيتوس نوشته است. در سال 1322 محاورهاي درباب اخترگويي نوشت (در دو مقالهٴ 20 و 21 فصلي)، كه تلاش زيركانهاي است براي آشتي دادن اخترگويي با ديانت مسيح. اين تنها با فدا كردن تعاليم اخترگويي، بهويژه جبريگري ميسر بود. اين كار بهخوبي انجام گرفته است، هرچند مفاهيم نوافلاطوني بهكلي قابل كتمان نيست. براي تقويت دلايلش اغلب معجزات مسيحي يا افسانههايي را، كه تنها براي علاقهمندان به اخترگويي پذيرفتني است، نقل ميكند، از قبيل ستارهاي كه مغان را [به زادگاه مسيح] هدايت كرد ياظلمتي كه در هنگام مرگ مسيح پديد آمد. مأخذ اصلي او
كتاب تحاويل سني المواليد ابومعشر (نهم ـ 1)، است كه يك ترجمهٴ يوناني از آن را در اختيار داشت و برخي بخشهاي آن را عيناً نقل كرده است.
ج. يهـود
1. يهـوديـان پـرونـس
ابـامـاري بـن اِليـگـدُر
ابا ماري بن اليگدر.3 مفسر و رياضيدان يهودي پرونسي. در نوا، نزديك آوينيون، زاده شد،